Free download — kamusi ya Kichagga (v1.0-alpha). ALPHA TESTING: words and phrases may be incorrect — verify at kamusi.nukta.co.tz.
| Kichagga | Kiswahili | English |
|---|---|---|
| aja e.g. Uendelya aja? | Unafanyaje leo? | today / condition |
| akwa e.g. Nginkundi mfedhe akwa | Nampenda mke wangu. | my / mine |
| dhohi e.g. Nginkundi dhohi kabisa | Nakupenda kwa moyo wote. | heart |
| dodholyane e.g. Dodholyane la meere | Tuonane baadaye. | see you later |
| Dodholyane la meere | — | See you later |
| dudholyane e.g. Nakwafo dudholyane ngama | Kwaheri, tuonane kesho. | see you |
| Dudholyane ngama | — | See you tomorrow |
| dufo e.g. Dwose dufo na horu | Sisi wote tuko salama. | we are |
| dulolyane e.g. Dulolyane mfiri wa kfui | Tuonane hivi karibuni. | see you |
| Dulolyane mfiri wa kfui | — | See you soon |
| dwaamka e.g. Dwaamka sadhama | Tumeamka salama. | we woke up |
| Dwaamka sadhama | — | We woke up well |
| dwose e.g. Dwose dwaamka na horu kabsa | Tumeamka salama kabisa. | we all |
| Dwose dufo na horu | — | We are fine |
| Dwose dwaamka na hour kabsa | — | We all woke up safely |
| endelya e.g. Msheku neendelya aja? | Bibi anafanyaje? | continue / do |
| Fomrini e.g. Fomrini mfo na horu? | Familia yako iko salama? | family |
| Fomrini mfo na horu? | — | Is your family fine? |
| horu e.g. Ngifo na horu | Niko vizuri. | well / safe |
| ikolyana e.g. Ngakunda ikolyana nave | Nafurahi kukutana nawe. | to meet |
| Kidha saa ngekwasa ve maksha wakwa | — | I always think of you my love |
| kudhae | usiku mwema | Good night |
| Kudhae maksha wakwa | usiku mwema | Goodnight my love |
| kundi e.g. Nginkundi | Nakupenda. | love |
| Maksha wakwa | — | My darling |
| meere e.g. Dodholyane la meere | Tuonane baadaye. | later |
| mfedhe e.g. Nginkundi mfedhe akwa | Nampenda mke wangu. | wife |
| mfiri e.g. Wasinda aja? | Umeshindaje leo? | day |
| mmi e.g. Nginkundi mmi akwa | Nampenda mume wangu. | husband |
| Msheku e.g. Msheku neendelya aja? | Bibi anafanyaje? | grandmother |
| Msheku neendelya aja? | — | How is grandmother doing? |
| Nakwafo e.g. Nakwafo maksha wakwa | Kwaheri mpendwa wangu. | goodbye |
| Nakwafo dudholyane ngama | — | Bye, see you tomorrow |
| Nakwafo maksha wakwa | — | Goodbye my darling |
| Ngakmis | — | I miss you |
| Ngakunda e.g. Ngakunda ikolyana nave | Nafurahi kukutana nawe. | nice to meet you |
| Ngakunda ikolyana nave | — | Nice to meet you |
| ngama e.g. Ngiisha ngama | Nitakuja kesho. | tomorrow |
| Ngiendelya Usha tiki | — | I am doing well |
| Ngifo na horu | — | I am fine |
| Ngikwitaji | — | I need you |
| Ngimkundi papa | — | I love you so much father |
| Nginkundi | nakupenda | I love you |
| Nginkundi dhohi kabisa | ninakupenda kwa moyo wote | I love you with all my heart |
| Nginkundi maksha wakwa | — | I love my darling so much |
| Nginkundi mfedhe akwa | — | I love you my wife |
| Nginkundi mmi akwa | — | I love you my husband |
| Nginkundi naavi | nakupenda sana | Love you so much |
| Nginkundi naini | nakupenda pia | I love you too |
| Nikja | salamu | Hello |
| Nikja? | salamu | Hello? |
| Ninga mfiri | — | I want some space |
| papa e.g. Ngimkundi papa | Nakupenda baba. | father |
| Sa kashiini? | — | Good evening |
| Sa kwaaya? | — | Good afternoon |
| Sadhuni? | — | How are you today? |
| Shimbonyi? | habari za asubuhi | Good morning |
| Sho embavye neendelya aja? | — | How is the patient doing? |
| Uendelya aja dhuni? | — | Have a good day! |
| umbikye e.g. Vaave umbikye | Wewe ni mzuri. | beautiful |
| Usinde | — | Have a good day |
| Uumbikye usha | — | You have a good shape |
| Vaave umbikye | — | You are beautiful |
| Vasasi e.g. Vasasi vefo na horu? | Wazazi wako wako salama? | parents |
| Vasasi vefo na horu? | — | How are your parents? |
| Ve ni waakwa | — | You are mine |
| waakwa e.g. Ve ni waakwa | Wewe ni wangu. | my / mine |
| Washiiwa maksha wakwa | — | You are so good |
| Wasinda aja? | — | How was your day? |
| wavengiura | — | You will miss me |
| Kichagga | Kiswahili | English |
|---|---|---|
| besa e.g. Ngiire besa ku | Sina pesa. | money |
| Chaitumya e.g. Chaitumya sim yaafo | Acha kutumia simu yako. | stop using |
| Chaitumya sim yaafo | — | Stop using your phone |
| Chatiki e.g. Chatiki ngiherye | Acha nijaribu. | let / allow |
| Chatiki ngiherye | — | Let me try |
| Du- e.g. Dwose dufo na horu | Sisi wote tuko salama. | we (1pl subject prefix) |
| dukeni e.g. Ngienda dukeni | Naenda dukani. | shop |
| Fomrini mufo aja? | — | How is your family? |
| Foruveu e.g. Foruveu kuiaja? | Hali ya hewa huko ikoje? | weather |
| Foruveu kuiaja? | — | How's the weather over there? |
| foukeri e.g. foukeri? | Uko wapi? | where are you |
| foukeri? | — | Where are you? |
| haadi e.g. Shio haadi | Njoo hapa. | here |
| Heri e.g. Heri ye oneka | Heri ya kuzaliwa. | happy / congratulations |
| Heri yamwaka mya | — | Happy new year |
| Heri ye oneka | — | Happy birthday |
| hoodo e.g. Utaiche hoodo ku | Usipite hapo. | there |
| Icha e.g. Icha urya wa kmooso | Pita upande wa kushoto. | pass / go through |
| Icha urya wa klo | — | Pass right |
| Icha urya wa kmooso | — | Pass left |
| idaraja e.g. Mbedhe kure idaraja | Mbele kuna daraja. | bridge |
| iki e.g. Ki ni iki? | Hii ni nini? | what |
| indii e.g. Usha indii? | Unakuja lini? | you are coming |
| inga e.g. Shingi inga? | Ni shilingi ngapi? | how much / how many |
| iulisa e.g. Ngedima iulisa nndo? | Naweza kuuliza kitu? | to ask |
| kaa e.g. We kaa ku? | Unaishi wapi? | home |
| kaakasha | — | Be blessed |
| kabisa e.g. Nginkundi dhohi kabisa | Nakupenda kwa moyo wote. | completely / very |
| kakasha | asante | Thank you |
| kanyi e.g. Ngienda kaa/kanyi | Naenda nyumbani. | home |
| Karibu e.g. Karibu mrini | Karibu nyumbani. | welcome |
| Karibu mrini | — | Welcome home |
| Ki ni iki? | — | What is this? |
| klo e.g. Icha urya wa klo | Pita upande wa kulia. | right |
| kmooso e.g. Icha urya wa kmooso | Pita upande wa kushoto. | left |
| Koiki kiendelya? | — | What's going on? |
| ku e.g. Uenda ku? | Unaenda wapi? | where / there |
| Kyo e.g. Kyo kyafo | Usiku wako ulikuwaje? | night |
| Kyo kyafo | — | How was your night? |
| machende e.g. Mko waveicha na machende | Njia ya watembea kwa miguu. | pedestrians |
| maksaniko e.g. Waenda maksaniko ? | Umeenda kanisani? | church |
| Mbedhe kure idaraja | — | There is a bridge ahead |
| mbohowa | samahani | Excuse me |
| Mfiri wafo uvei aja | — | How was your day? |
| Mko waveicha na machende | — | Pedestrian path |
| mrini e.g. Karibu mrini | Karibu nyumbani. | home |
| mtonga e.g. Ruva ni mtonga | Mungu ni mwema. | good |
| Mwandu e.g. Mwandu ni iki? | Tatizo ni nini? | problem |
| Mwandu ni iki? | — | What is wrong? |
| na e.g. Ngifo na horu | Niko vizuri. | and / with |
| naavi e.g. Nginkundi naavi | Nakupenda sana. | so much / very |
| naini e.g. Nginkundi naini | Nakupenda pia. | too / also |
| nakbarikye e.g. Ruva / Ruwa nakbarikye | Mungu akubariki. | bless you |
| naklinde e.g. Ruva/ Ruwa naklinde | Mungu akulinde. | protect you |
| nakunda | — | She is happy |
| Namba e.g. Namba yafo ya simu ni ingai? | Namba yako ya simu ni ipi? | number |
| Namba yafo ya simu ni ingai? | — | What's your phone number? |
| Nani aisee | — | Me too |
| Ndheka | — | Leave me alone |
| Ndiafo nedhawaja | — | What's your father's name? |
| ngakdholya e.g. Ngakuna ngakdholya | Nafurahi kukuona tena. | to see |
| Ngakuna e.g. Ngakuna ngakdholya | Nafurahi kukuona tena. | I am happy |
| Ngakuna ngakdholya | — | Great to see you again |
| ngamemarya | — | I am done |
| ngedima e.g. Ngedima iulisa nndo? | Naweza kuuliza kitu? | can I |
| ngedima ienda kaa/kanyi? | — | Can I go home? |
| Ngedima iulisa nndo? | — | Can I ask something? |
| Ngi- e.g. Ngiendelya usha tiki | Ninafanya vizuri. | I (1sg subject prefix) |
| Ngiemba e.g. Ngiemba uheeke | Nisaidie tafadhali. | help me |
| Ngiemba uheeke | — | Please help me |
| Ngienda dukeni | — | I am going to the shop |
| Ngienda kaa/kanyi | — | I am going home |
| ngiherye e.g. Chatiki ngiherye | Acha nijaribu. | let me try |
| ngiire | — | I have it |
| Ngiire besa ku | — | I don't have money |
| Ngiisha e.g. Ngiisha mfiri wa kfui | Nitakuja hivi karibuni. | I will come |
| Ngiisha mfiri wa kfui | — | I am coming soon |
| Ngiisha ngama | — | I will come tomorrow |
| Ngiishi ku | — | I don't understand |
| Ngiishiku | — | I don't know |
| Ngikundaka | — | I don't want |
| Ngileshika e.g. Ngileshika mrini na horu | Nimefika nyumbani salama. | I reached / arrived |
| Ngileshika mrini na horu | — | I reached home safely |
| oneka e.g. Heri ye oneka | Heri ya kuzaliwa. | birth / born |
| Rina e.g. Rina lafo mavi? | Jina lako ni nani? | name |
| Rina lafo mavi? | — | What's your name? |
| Ruva e.g. Ruva ni mtonga | Mungu ni mwema. | God |
| Ruva / Ruwa nakbarikye | — | God bless you |
| Ruva ni mtonga | — | God is good |
| Ruva/ Ruwa naklinde | — | May God protect you |
| Ruwa e.g. Ruwa nakbarikye | Mungu akubariki. | God |
| saa e.g. Uenda saainga? | Unaondoka saa ngapi? | time / hour |
| Shingi e.g. Shingi inga? | Ni shilingi ngapi? | money / amount |
| Shingi inga? | — | How much? |
| Shio e.g. Shio haadi | Njoo hapa. | come |
| Shio haadi | — | Come here |
| simu e.g. Chaitumya sim yaafo | Acha kutumia simu yako. | phone |
| Tafasali e.g. Tafasali ngiemba ung'ieke | Tafadhali nisaidie. | please |
| Tafasali ngiemba ung'ieke | — | I need a favor, please |
| U- e.g. Uendelya aja? | Unafanyaje leo? | you (2sg subject prefix) |
| Uchaamye e.g. Uchaamye urya shomki? | Umekaa upande gani? | you sit / stay |
| Uchaamye urya shomki? | — | Which side are you sitting on? |
| Uenda e.g. Uenda ku? | Unaenda wapi? | you go |
| Uenda ku | — | Where did you go? |
| Uenda ku? | — | Where are you going? |
| Uenda saainga? | — | What time will you leave? |
| Uendelya aja? | — | How are you doing? |
| Ufo aja? | — | How have you been? |
| uhuchanya e.g. uhuchanya? | Unasikiliza? | are you listening |
| uhuchanya? | — | Are you listening? |
| Uhusa e.g. Uhusa iki? | Unafanya nini? | you are doing |
| Uhusa iki? | — | What are you doing? |
| Ujiishwe ukeri kaa | — | Feel at home |
| Ujishwe fo aja? | — | How are you feeling? |
| ukaribishwa | — | You are welcome |
| Ukora e.g. Ukora iki? | Unapika nini? | you are cooking |
| Ukora iki? | — | What are you cooking? |
| Umanisha e.g. Umanisha iki? | Una maana gani? | you mean |
| Umanisha iki? | — | What do you mean? |
| umwalike e.g. umwalike? | Umeolewa? | are you married |
| umwalike? | — | Are you married? |
| urya e.g. Icha urya wa klo | Pita upande wa kulia. | side |
| Usha indii? | — | When are you coming? |
| Utaiche hoodo ku | — | Don't pass there |
| Uvekeri e.g. Uvekeri ku? | Ulikuwa wapi? | where were you |
| Uvekeri ku? | — | Where were you? |
| Ve ni wakaanda ioneka fo mrini ? | — | How many of you are born? |
| Ve- e.g. Ve ni waakwa | Wewe ni wangu. | you (plural) / they |
| Waenda maksaniko ? | — | Have you gone to church |
| waishwa e.g. waishwa? | Umesikia? | have you heard |
| waishwa? | — | Have you heard? |
| We kaa ku? | — | Where do you live? |
| Wekaa ku? | — | Where do you live? |
| yamwaka mya e.g. Heri yamwaka mya | Heri ya mwaka mpya. | new year |
Kamusi ya Kichagga — Nukta Kamusi. Community-contributed phrases for language preservation.